ISSN 1308-9994

Eylül 2009, 9. Sayı 

PSİnema nedir?

20 Ocak 2007

“Psinema: Sinemada Psikolojik Bozukluklar ve Sinematerapi” kitabının önsözünden uyarlanmıştır:

Psinema, klinik psikoloji ve psikiyatri ile ilgili kavramların ortak hecesi olan “psi” ile “sinema” kelimesinin iç içe geçirilmesinden elde edilmiş bir kelimedir. Terapi uygulamaları klinik psikoloji içerikli olduğunda “psikoterapi” adını aldığı gibi, sinema alanında da klinik psikoloji ve psikiyatri konularıyla ilgili olarak üretilen filmlerin “Psinema” adı altında toplanması yadırganmayabilir. Dolayısıyla Psinema kelimesi, klinik psikoloji ve psikiyatri konularını sinema sanatı ile iç içe geçiren filmleri temsil etmektedir. Sinema filmlerinde konu edilen psikolojik bozuklukların gerçeğe uygun olup olmadığı hakkında toplumda büyük bir merak olmasına rağmen bu merakı giderebilecek oldukça az sayıda bilimsel nitelikte çalışma ve eser bulunması dikkat çekici bir durum olarak karşımıza çıkıyor. Psikolojik bozuklukların ne olduğu konusunda bilim dünyasının yaptığı çalışmaların ortaya konuş şekli, kısacası dili, toplumdaki merakı tatmin edici seviyede olmadığında,  aradaki farkın, sinema gibi sanat dalları tarafından kapatıldığı gerçeği de bizi şaşırtmamalı. Diğer taraftan, sinema filmlerinin, psikolojik bozuklukları, klinik psikoloji veya psikiyatri bilimlerinin ortaya koyduğu şekliyle ele aldıklarını pek  söyleyemeyiz. O halde psikolojik bozuklukların sinemada ele alınışları konusundaki toplumsal merakın gerçeklere dayalı bir şekilde tatmin edildiğini söylemek de doğru olmaz. Bununla birlikte sinemanın seyiriciye ne kadar gerçeği ne kadar hayali dünyaları yansıtması gerektiğini de tartışamayız. Zira bir sanat dalına metodunun ne olacağını dikte etmek önemli bir hata olur. O halde sinemadan daha gerçekçi olmasını beklemek yerine gerçeği anlamaya çalışan seyirciye bu konuda bilimin yüzünü yansıtabilen kaynakları ulaştırmak gereği ortaya çıkıyor. Psinema, bilimin ortaya koydukları ile günlük hayatın konusu haline gelen sinema filmleri arasında bir köprü kurmayı amaçlıyor. Ne sinemanın hayal dolu dünyasını ne de bilimsel gerçekleri reddebiliriz. Ancak hayatımızda her ikisine birden yer vermek, sinemanın bilime karşı oldukça baskın olduğu bu alanda biraz zor gibi gözüküyor. Zira beyaz perde karşısında hissettiklerimizin büyüsüyle gördüklerimizi muhakemeden uzak bir şekilde kabullenebilir ve sanki hayatın gerçekleriymiş gibi düşünebiliriz. İşte bu noktada filmlerin duygusal dünyasını bilinç seviyesine taşıyıp sorgulamak isteyen tüm sinema meraklıları için yararlanabilecekleri kaynakları zenginleştirmenin ve tartışma ortamları oluşturmanın önemi ortaya çıkıyor.

Psinema 3 ayrı kesime hitab edebilir. İlk kesimimiz insan psikolojisine meraklı sinema seyircilerinden oluşuyor. Yukarıda da belirttiğim gibi sinemada seyrettikleri psikolojik bozuklukları, kendilerini ve insan tabiatını anlamak üzere bilinç seviyesinde soruşturan seyiriciler en geniş hedefimiz. İkinci kesim, üniversitelerin psikoloji ve psikiyatri bölümlerinde verilen teorik eğitimi desteklemek isteyen öğretim üyeleri ve öğrencilerden oluşuyor. Üçüncü kesimde ise gerek üniversitelerde gerekse film setlerinde ve geri planda sinema sanatına katkı sağlayan uzmanlar, çalışanlar ve öğrenciler bulunuyor. Sinema dünyasının üyelerine sanat konusunda bir şey öğretmek, ürettiklerinin sanat içindeki değerini kritik etmek elbette hedefimiz değil ancak ortaya çıkmış ürünlere psikoloji bilimi açısından bir perspektif getirmek ve çeşitli ip uçları verebilmek hem sanatın, hem bilimin hem de halkın işe yarayabilir. Hedeflediğimiz üç kesimi de ortak bir dilde ve teknik bir konu altında buluşturmaya çalışmak kolay bir iş olmuyor. Bunun için elimizden geldiğince çabalıyoruz. 

Psinema, konu ettiğimiz filmler sinemalarda hiç oynatılmamış olsalardı, hiç isimlendirilmeyecekti. Filmler olmasaydı muhakeme dünyamız daha renksiz ve daha zevksiz olacaktı. Bu yüzden söz konusu filmlerin seyirciyle buluşmasında emeği geçen herkese baştan bir teşekkür borçluyuz. Onların açtığı kapıdan uzman gözüyle içeri bakıp neler olduğunu anlamaya çalışıyoruz. Bunu yapmak bizim için filmleri seyretmek kadar zevkli. Umarız tartışmalarda sizler de bu zevke ortak olursunuz.

Psinema kadrosu ile paylaşmak istediklerinizi iletmek, tartışmak ve tartışılanları takip etmek için  forum ortamımızda buluşmak dileği ile...

Prof. Dr. Faruk Gençöz